انواع روزنه ( Stoma )

روزنه يا آبي است يا هوائي. روزنه هاي هوائي در بشره و يا بافت اپيدرمي گياه وجود دارد كه وسيله ارتباطي و تبادل گازها ، بخارات آب و نيز شيره خام ميباشد. روزنه هوائي در تمام پيكره گياه به غير از ريشه و ساقه هاي مسن كه چوب پنبه اي شده اند يافت ميشود . تعداد روزنه ها برحسب گونه گياهي متفاوت است و نيز در يك گونه برحسب شرايط محيطي و يا محل استقرار آن در گياه متغير است . تعداد روزنه ها در دو سطح فوقاني و تحتــاني برگهاي افقي متفاوت ميباشد . بدليل وجود شرايط محيطي از قبيل نور شديد ، فشار اتمسفري ، گرماي بيشتر بر روي سطح برگ و در معرض خطر قرار گرفتن گياه ، تعداد روزنه ها در سطح تحتاني برگ بيشتر است .  تعداد روزنه ها در برگهاي افراشته و عمودي تقريباً برابر است و برگهاي غوطه ور در آب فاقد روزنه هوائي ميباشند . در برگهاي شناور بر روي آب ، سطح فوقاني واجد روزنه و سطح تحتاني فاقد روزنه ميباشد .

- سلولهاي روزنه ( Stoma )

سلولهاي روزنه يا سلولهاي محافظ ( Guard cells ) از سلولهاي اپيدرمي منشاء گرفته و از آنها كوچكتر است . داراي سيتوپلاسم فراوان ، هسته درشت ، واجد نشاسته و كلروفيل فراوان ، لوبيايي شكل و داراي يك روزنه يا منفذ ( Ostiole ) ميباشد. در واقع سلولهاي روزنه از نظر فيزيولوژي بسيار فعال ميباشند . زير روزنه فضاي خالي وجود دارد كه توسط بافت پارانشيمي احاطه ميگردد كه به آن اتاق زير روزنه ( Substomatal chamber ) ميگويند . در شرايط محيطي مرطوب سلولهاي روزنه در اثر جذب رطوبت متورم شده ( تورژسانس ) و منفذ آن باز ميشود . در شرايط محيطي خشك سلولهاي روزنه آب خود را از دست داده و پلاسموليز ميشود كه نهايتاً منجر به بسته شدن منفذ ميگردد. دليل باز و بسته شدن معكوس سلولهاي روزنه عدم يكنواختي ضخامت ديواره سلولي ميباشد . ضخامت در ديواره هاي داخلي سلولهاي روزنه بيشتر از ديواره هاي خارجي آن ميباشد . در برخي از گونه هاي گياهي روزنه نسبت به سطح اپيدرم بيرون زدگي دارد مانند سرخس آنميا و برخي ديگر در بشره فرو رفته ميباشند همانند گونه صبرزرد و در اغلب گونه ها هم سطح با اپيدرم گياه ميباشد

- سلولهاي همراه ( Annex ) يا سلولهاي ضميمه ( Subsidiary cells )

سلولهاي همراه از سلولهاي اپيدرمي كوچكترند و سلولهاي روزنه را احاطه ميكنند . برحسب نوع استقرار آنها در اطراف سلولهاي محافظ چند تقسيم بندي ارائه ميگردد : 
 
  پاراستيك (Paracytic)

 دياستيك (Diacytic)

 آنمـوستيك (Anemocytic)

 آنيزوستيك  (Anisocytic)

آكتينوستيك (Actinocytic) 

 

۱- اگر سلولهاي همراه در امتداد محور طولي سلولهاي محافظ قرار بگيرند نوع روزنه ، پاراستيك

 (Paracytic) ميباشد كه در گونه هاي روناس ، ماگنوليا ، پيچك ، برگ بيدي ، گل حساس ، تيره

 پروانه آسا ( لوبيا ، اقاقيا ) و . . . مشاهده ميشود .



پاراسيتيك

۲-  اگر سلولهاي همراه عمود بر محور طولي سلولهاي محافظ قرار بگيرند نوع روزنه ، دياستيك (Diacytic) ميباشد كه در گونه هاي ميخك ، تيره آكانتاسه ، قرنفل و . . . مشاهده ميشود.

دياسيتيك

دياسيتيك

۳-  اگر سلولهاي همراه اطراف سلولهاي محافظ يك شكل و يكسان بوده كه ميتوان گفت فاقد سلول همـراه هستند ، نوع روزنه ، آنمـوستيك (Anemocytic) ميباشد كه در گونه هاي آلاله ، شمعداني ، پنيرك ، گل ميمون ، خشخاش ، كدو ، ختمي ، گز و . . . مشاهده ميشود.


آنموسيتيك

آنموسيتيك

 ۴ -  اگر سلولهاي همراه اطراف سلولهاي محافظ ، اندازه هاي متفاوت داشته باشند نوع روزنه ، آنيزوستيك  (Anisocytic) ميباشد كه در گونه هاي شب بو ، توتون ، گل ناز ، سيب زميني ، سدوم ، كلم و . . . مشاهده ميشود

آنيزوسيتيك

آنيزوسيتيك

۵-   اگر سلولهاي همراه اطراف سلولهاي محافظ به حالت شعاعي قرار بگيرند نوع روزنه ، آكتينوستيك (Actinocytic) ميباشد .

اكتينوسيتيك

منبع :

دانشکده کشاورزی ساری

http://botany.sanrc.ac.ir



تاريخ : یکشنبه دهم دی 1385 | 7 بعد از ظهر | نویسنده : حمید رضا اویسی |

 

رنگ آمیزی اسپور

   چون هدف از انجام این رنگ آمیزی اندوسپور است بنابراین از باکتریهای متفاوت که اندوسپور آنها از نظر اندازه و شکل متفاوت است استفاده می شود. باسیلوس مگاتریوم یک باکتری استوانه ای شکل تاحدودی متمایل به تخم مرغ یا گلابی شکل با قطری در حدود ٥/١-٢/١ میکرومتر است که فرمهای کوتاه زنجیره های پیچ و تاب خورده را ایجاد می کند. اسپور در مرکز و در وسط باکتری است و اندازه آن از کوتاه تا کشیده تخم مرغی شکل است. اسپور در خاک یافت می شود. باسیلوس سیرکمولانس هم یک باکتری کشیده با طولی در حدود ٢-٥/٠ میکرومتر و عرضی در حدود ٧/١٠-٥/٠ میکرومتر است. در اکثر سویه های این باکتری اسپور به صورت انتهایی تا نزدیک به انتها دیده می شود، چنانچه سلول باکتری کوتاه باشد اسپوردر درون اسپروانژیوم دقیقا در وسط قرار می گیرد. در بسیاری از سویه ها بروی سطح اسپورها آزاد ترکیباتی وجود ندارند که به سختی رنگ می شوند، اینگونه اسپورها در خاک یافت می شوند . تنها تعداد کمی از باکتری ها اسپور تشکیل می دهند که مهمترین آنها از نظر پزشکی عبارتند از : باسیلوس آنتراسیس «سیاه زخم»، کلستریدیوم تتانی «عامل کزاز»، کلستریدیوم بوتولنیوم «بوتولیسم مسمومیت غذایی»، کلستریدوم پرنرینجنیز «عامل قانقاریای گازی» است. در آزمایشگاه های تشخیص طبی موقعیت قرارگیری و اندازه اسپورها در بین سویه های باکتریایی متفاوت است اما در اکثر موارد ارزش واقعی آنها در شناسایی میکروارگانیسم است . روش رنگ آمیزی : ابتدا بروی چهار لام، در گوشه لام ها، نام باکتری هایی را که مورد استفاده قرار می گیرند می نویسیم. بوسیله یک لوپ مقداری از باکتری مورد نظر را بروی لام مورد نظر قرار می دهیم و اجازه می دهمی در دمای اتاق خشک شود و سپس بوسیله حرارت آن را تثبیت می کنیم. روی نمونه لام را با کاغذی که به اندازه لام بریده شده است می پوشانیم و لام را بروی حمام آب گرم قرار می دهیم، سپس کاغذ روی لام را با مالاشیت گرین آغشته کرده و به آرامی برای مدت زمان پنج دقیقه رنگ را حرارت می دهیم و پس از آنکه از آن بخار برخواست پیاپی مالاشیت گرین به آن اضافه می کنیم تا در حین حرارت دهی به میزان کافی از رنگ اشباع شود، اما باید بود تا سطح لام خشک نشود. پس از آن لام را برداشته و اجازه می دهیم تا سرد شود، سپس با آب برای مدت سی ثانیه شستشو می دهیم. برای مدت زمان ٦٠-٢٠ ثانیه با رنگ زمینه ای سافرانین رنگ آمیزی کرده و پس از آن برای مدت سی ثانیه با آب شستشو می دهیم. سپس سطح لام را با کاغذ خشک کرده و سپس با اضافه کردن روغن در زیر میکروسکوپ مشاهده می کنیم که اسپورهای آزاد و اندوسپورها به رنگ سبز و سلول ها به رنگ قرمز مشاهده می شوند  .

منبع : وبلاگ ميكروبيولوژي ۸۳



تاريخ : یکشنبه دهم دی 1385 | 7 بعد از ظهر | نویسنده : حمید رضا اویسی |
در کارگاه آموزشی زیست شناسی بهشهر تشریح مغز گوسفند صورت گرفت که توجه عزیزان علاقمند را به یکی از تصاویر گرفته شده از این کارگاه جلب می کنم .

 

عكاس : حميد رضا اويسي



تاريخ : یکشنبه دهم دی 1385 | 7 بعد از ظهر | نویسنده : حمید رضا اویسی |
تهيه و ترجمه : حميد رضا اويسي

تاريخ : سه شنبه پنجم دی 1385 | 1 بعد از ظهر | نویسنده : حمید رضا اویسی |
  • تک درخت تعاون
  • قالب وبلاگ